Ali İhsan Kamalı
Antalya Büyükşehir Belediyesi, kent araştırmaları merkezini kapatma kararı aldı. Tarihi yapıda bulunan yaklaşık 8 bin arşiv belgesi depolara taşınacak. Akademisyenler ile sivil toplum temsilcileri, bu adımın şehir hafızasına zarar vereceğini ifade ediyor.
Antalya — Geçen yıl kapatıldıktan sonra yıkımı gerçekleştirilen Antalya Müzesi’nin ardından, bu kez Büyükşehir Belediyesi bünyesinde tarihi bir yapıda faaliyet gösteren Kent Araştırmaları Merkezi’nin kapısına kilit vuruluyor. Kent belleği niteliği taşıyan binlerce doküman arşiv depolarına kaldırılacak.
Belediye çatısı altında, Karaalioğlu Parkı içindeki tarihi binada hizmet veren Antalya Kent Araştırmaları Merkezi’nin faaliyetlerine son veriliyor. Erken Cumhuriyet dönemine tarihlenen İpekböceği Okulu’nun restorasyonundan sonra 2022’de bu yapıya taşınan merkezde, Osmanlı’nın son yıllarında kentte yayımlanan gazete, dergi ve broşürlerin yanı sıra çeşitli plan ve resmi belgeler yer alıyordu.
Yenileme projesiyle Tarihi Kentler Birliği’nin 2019 proje yarışmasında birincilik ödülü kazanan söz konusu yapıda yaklaşık 8 bin arşiv dokümanı bulunuyordu. Belediyenin daha önce yaptığı çağrılarda özellikle gençler ve araştırmacılar merkeze davet edilirken, binanın boşaltılarak farklı bir amaçla değerlendirilecek olması kent kamuoyunda eleştirilere yol açtı. Merkezdeki arşivin, bağlı bulunduğu Kent Tarihi, Tanıtımı ve Turizm Dairesi’nin Yenikapı’daki depolarına taşınacağı belirtilirken, kentte faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşları da konuya ilişkin açıklamalarda bulundu.
Antalya Kültürel Miras Derneği (ANKA), Akdeniz Üniversitesi Öğretim Elemanları Derneği (AKOED) ve Antalya Kent İzleme Platformu (AKİP), kararın kent belleği üzerindeki etkilerine dikkat çekmek amacıyla bir komisyon kurdu. Belediye yöneticilerine çağrıda bulunan ANKA, AKOED ve AKİP Kent Müzesi Komisyonu, Mimar Recep Esengil’in katılımıyla çevrim içi bir panel düzenledi. Toplantının moderatörlüğünü üstlenen ANKA yönetim kurulu üyesi Doç. Dr. S. Gökhan Tiryaki, bir süredir gündemden düşen Kent Müzesi Projesi’nin yeniden kamuoyuna sunulması gerektiğini belirterek, 2022’den bu yana Böcekane ve Kışlak Ev’de faaliyet gösteren merkezin idari birimlere yer açmak amacıyla tahliye edilerek farklı bir işleve dönüştürülmesinin endişeyle karşılandığını dile getirdi.
Kent Müzesi’nin konumuna ilişkin hatırlatmada bulunan Tiryaki, Karaalioğlu Parkı’nın tamamının bütüncül bir plan çerçevesinde Kent Müzesi uygulama sahası olarak belirlendiğine vurgu yaptı.
“Şayet Böcekane ve Kışlak Ev’e, Kent Müzesi Projesi’yle ilgisi bulunmayan herhangi bir belediye birimi taşınacak olursa, bu yalnızca işlevsel bir tasarruf anlamına gelmez; Karaalioğlu Parkı’nın Kent Müzesi yerleşkesi olarak tanımlanmış statüsünde de fiili bir değişiklik yaratır” ifadelerini kullandı.
Projenin yurttaşların talebiyle gündeme geldiğini belirten Mimar Recep Esengil, söyleşide yaptığı değerlendirmede Antalya Kent Müzesi Projesi’nin Karaalioğlu Parkı’nın mimari ve peyzaj karakteriyle birlikte çevresindeki eski Antalya Stadyumu, eski Kapalı Spor Salonu ve Bülent Ecevit Kültür Merkezi yapısını kapsadığını ifade etti.
Esengil, “Kent Müzesi” düşüncesinin Antalya Kent Konseyi, Mimarlar Odası ve Kent Müzesi Girişimi Derneği tarafından Büyükşehir Belediyesi’ne sunulmasıyla kamuoyunun gündemine taşındığını dile getirdi.
Park alanının bütünü Kent Müzesi yerleşkesi olarak kabul edildi
Eski Büyükşehir Belediye Başkanı Bekir Kumbul döneminde, kent yaşamına yeni katılan ailelere yer veren Antalya Dergisi’nin yayımlandığını anımsatan Recep Esengil sözlerini şöyle sürdürdü: “Menderes Türel döneminde ise Tarih Vakfı ile yapılan iş birliği sonucunda Kent Müzesi Projesi yarışmayı kazandı ve öneri olarak sunuldu; kendisi de projeyi onayladı.”
Kent Müzesi için uygulama ihaleleri gerçekleştirildi
Esengil, Kent Müzesi Projesi’nin 2008 yılında ulusal çapta düzenlenen bir mimari yarışma sonucunda, kültür, sanat, rekreasyon ve yeşil alan odaklı bütüncül bir tasarım olarak ortaya çıktığını ifade etti. Proje çerçevesinde eski Bülent Ecevit Kültür Merkezi binası ile Antalya Stadyumu tribünlerinin tamamlandığını, ayrıca Vatan Kahvesi’nin yeniden işlevlendirilerek canlandırıldığını aktardı.
Bülent Ecevit Kültür Merkezi olarak kullanılan yapının, Kent Müzesi Projesi kapsamında “Nikah Salonu”, “Aile ve Evlilik Tarihi” ile “Antalya’da Mutfak Kültürü” temalı müze ve sergi alanı olarak planlandığını hatırlatan Esengil, alt kattaki mutfak donanımının dahi hazırlandığını ancak uygulamanın hayata geçirilmediğini söyledi. Yerel Yönetimler Tarihi sergi mekânı olarak tasarlanan ve Kent Tarihi Sergisi’nin açıldığı eski Halkevi evlerinin de projeye kısmen uygun biçimde düzenlendiğini belirtti.
Kapalı Spor Salonu projesi yarım bırakıldı
İkinci Menderes Türel döneminde Büyükşehir Belediyesi ile Antalya Kent Konseyi arasında bir protokol yapıldığını dile getiren Esengil, üç Kent Konseyi ve iki belediye temsilcisinden oluşan yönetim kurulunda dört yıl görev aldığını ifade etti. Müzenin iç mekân tasarımlarının, sergi projelerinin ve uygulama ihalelerinin tamamlandığını vurgulayan Esengil, “Bir yapıyı inşa etmek onu müze yapmaya yetmez; iç tasarım ve sergileme planlarının da hazırlanması gerekir. Ana sergi alanı olarak düşünülen Kapalı Spor Salonu’nun inşaatı başlatıldı ancak seçim süreci ve mali nedenlerle tamamlanamadı” dedi.
Kent Araştırmaları Merkezi ödül getirmişti
Bugün farklı bir idari birime alan açılması amacıyla taşınması kararlaştırılan Antalya Kent Araştırmaları Merkezi, Tarihi Kentler Birliği’nin 2019 yılı proje yarışmasında Antalya Büyükşehir Belediyesi’ne birincilik ödülü kazandırmıştı. Jüri değerlendirmesinde, “Tarihi kentin arşivlendiği bir mekânda, kent için önemli bir yapının korunarak kültür odaklı etkinliklerle zenginleştirilmesini hedefleyen işlevlendirme projesi” ifadelerine yer verilmişti.
Belediye yönetimiyle temas kurulacak
Antalya Kent Araştırmaları Merkezi’nin sürdürülebilirliğinin sağlanması ve Antalya Kent Müzesi Projesi’nin yeniden gündeme alınması amacıyla Antalya Kültürel Miras Derneği (ANKA), Akdeniz Üniversitesi Öğretim Elemanları Derneği (AKOED) ve Antalya Kent İzleme Platformu (AKİP) Kent Müzesi Komisyonu hafta sonunda Büyükşehir Belediyesi yetkilileriyle görüşmeler yapacak. Ardından Mimarlar Odası’nın katkısıyla, kentin eski belediye başkanlarının katılımıyla Kent Müzesi Projesi’nin 25 yıllık kamusal katkısını ele alan bir panel düzenlenecek.
