Ali İhsan Kamalı
Nâzım Hikmet Kültür Merkezi’nin Kadıköy’deki binasında geçen yaz düzenlenen “Ortak Hayal” sergisi, Nâzım Hikmet’in çevresinde oluşan kültürel dünyaya odaklanmıştı. Sergi, yalnızca şairin düşünsel etkisini değil; dostluk, yoldaşlık, tartışma ve ortak üretim ilişkileriyle şekillenen bir kültürel atmosferi görünür kılmayı amaçlıyordu.
Sergiyle birlikte ortaya çıkan “Ortak Hayal” fikri daha sonra farklı bir boyut kazandı. NHKM’nin “Ortak Hayalin Çağrısı: Yürüyelim!” başlıklı çağrısı, “enformasyon çağı” adı altında yaygınlaşan bireycilik ve rekabet anlayışına karşı Nâzım’ın kolektif üretim ve dayanışma fikrine yeniden kulak vermeye davet ediyordu. Bu çağrı, “Ortak Hayal” buluşmalarıyla somut bir programa dönüştü. Bu kapsamda dün Kadıköy NHKM’de, yaşamı ve yorumladığı türkülerle hafızalarda yer eden Sümeyra Çakır için bir anma gecesi düzenlendi.
Şarkılar ve şiirlerle anıldı
Etkinlikte NHKM Sinema Topluluğu’nun 2005 yılında hazırladığı “Serçelerin Süvarisi-Sümeyra” belgeseli izleyicilerle buluştu. Gösterimin ardından sanatçının hayatından kesitler aktarıldı ve repertuvarında yer alan türküler seslendirildi.
Diyar Kılıç Mert ve Boran Mert, “Yemen Türküsü”nün yanı sıra Nâzım Hikmet’in “Varna” ve “Hiroşima” şiirlerini yorumladı. Dilek Özdemir “Seher Yeli”ni, Kadir Demirel ise “Allı Turnam” ve “Benim Kâbem İnsandır” eserlerini solo olarak söyledi. Günselin Seda Çetinkaya, Şimal Ertekin ve Nurevşan Kırçiçek birlikte “Malan Bakır” ve “Bir Gün Silinip Yok Olur Zorbalar”ı seslendirirken; Şimal Ertekin ve Nurevşan Kırçiçek ayrıca “Ekin İdim Oldum Harman” türküsünü yorumladı. Gece, tüm sanatçıların birlikte söylediği “Ellerinde Pankartlar” ile sona erdi.
“Bir duruşu ve mücadeleyi temsil ediyor”
Gecenin yürütücülüğünü üstlenen opera sanatçısı, müzisyen ve Ruhi Su Dostlar Korosu’nun eski şefi Günselin Seda Çetinkaya, Sümeyra Çakır’ı anlatırken onun güçlü yorumculuğuna dikkat çekiyor:
“Sümeyra denince aklıma her şeyden önce halk müziğini sahnede farklı bir estetikle buluşturan güçlü bir yorumcu geliyor. Ancak o yalnızca bir icracı değildi; sanatını toplumsal sorumlulukla birlikte düşünen bir figürdü. 1970’lerin politik ve kültürel atmosferinde türküleri halkın hikâyeleriyle, şiirle ve sahne anlatısıyla bir araya getirdi. Sürgün yıllarında bile müziğini dayanışmanın dili olarak sürdürdü. Bu yüzden Sümeyra benim için sadece bir sanatçı değil, aynı zamanda bir duruşu, hafızayı ve mücadeleyi temsil ediyor.”
Etkinliğin Dünya Emekçi Kadınlar Günü haftasında gerçekleştiğini hatırlatan Çetinkaya, Çakır’ın kadın sanatçılar açısından da önemli bir örnek olduğunu belirtiyor:
“1970’lerde politik müzik sahnesinde çoğunlukla erkek sanatçılar görünürdü. Sümeyra ise güçlü yorumuyla bu alanda kendine özgü bir yer açtı. Sahnedeki varlığı yalnızca estetik değil, düşünsel bir ifade de taşıyordu. Repertuvarında emek, dayanışma ve özgürlük temalarının güçlü biçimde yer alması, onun müziğine ayrı bir anlam kazandırdı.”
“İnsan ve toprak kokan bir ses”
Sümeyra Çakır’ın müzik yolculuğu, Dostlar Korosu’nun 1975’te kurulma süreciyle birlikte başladı. İstanbul Teknik Üniversitesi’nde mimarlık eğitimi aldığı yıllarda, üniversitede konser veren Ruhi Su’nun sesini dinlemesi hayatında dönüm noktası oldu. Çakır o anı şöyle anlatmıştı:
“Soluksuz kaldım. Bu, hayranı olduğum Alman romantikleri Schumann, Schubert ya da Brahms değildi. Ama onların müziği kadar güzel, hatta daha da çok insan ve toprak kokuyordu. O günden sonra ben de türkü söylemeye başladım.”
Bu deneyimin ardından konservatuvara gitmeye karar veren Çakır, İstanbul Belediye Konservatuvarı Ses Bölümü’nde eğitim aldı ve sanat yaşamını halk müziğine adadı.
1971 Muhtırası sonrasında birçok sanatçının yurtdışına çıktığı dönemde Türkiye’de kalan Çakır, Ruhi Su ile tanışarak beş yıl boyunca ondan ders aldı. Bu süreçte Dostlar Korosu’nun temelleri atıldı ve Çakır, “Ruhi Su’nun yetiştirdiği en önemli sanatçılardan biri” olarak anılmaya başladı.
43 yıllık yaşamı boyunca halkın türkülerini yorumlayan Sümeyra Çakır, sesi ve sahnedeki duruşuyla Anadolu’nun hikâyelerini ve emekçi insanların sesini son nefesine kadar taşımayı sürdürdü.
Kaynak:
Tarih:13/03/2026
18:25
