Duygu Okşaş
lim insanları, evrenin ne zaman ve nasıl “aydınlandığı” sorusuna yeni bir yanıt buldu. Uzun süredir tartışılan bu süreç, Cosmic Dawn olarak bilinen dönemde gerçekleşti. Bu dönemde ilk yıldızlar ve galaksiler oluşarak çevrelerine yoğun radyasyon yaydı.
Big Bang’in ardından evren, başlangıçta yoğun ve sıcaktı. Serbest elektronlar ışığı sürekli saçtığı için ortam opaktı. Atomların oluşmasıyla birlikte evren soğudu ancak hâlâ ışık kaynakları yoktu. Bu durum “kozmik karanlık çağlar” olarak adlandırılıyor.
İlk yıldızların oluşmasıyla birlikte yayılan yüksek enerjili ışınım, hidrojen atomlarından elektronları kopardı. Bu sürece Reionization deniyor. Bu aşamadan sonra ışık serbestçe yayılabildi ve evren görünür hâle geldi.
Büyük değil, çok sayıda küçük galaksi
Yeni çalışma, James Webb Space Telescope ve Hubble Space Telescope verilerine dayanıyor.
Araştırmacılar, kütleçekim merceklemesi etkisi sayesinde uzak evrenin detaylı incelenebildiği Abell 2744 kümesini analiz etti.
Önceki teoriler, evreni yeniden iyonlaştıran ana gücün dev galaksiler ya da süper kütleli kara delikler olduğunu öne sürüyordu. Ancak yeni bulgular farklı bir tablo ortaya koydu.
Araştırmaya göre erken evrende:
Küçük, sönük cüce galaksiler çok daha yaygındı. Bu galaksiler, büyük galaksilerden yaklaşık 100 kat daha fazlaydı ve beklenenden çok daha fazla yüksek enerjili radyasyon üretiyorlardı.
Araştırmada yer alan astrofizikçi Hakim Atek, bu küçük galaksilerin “boyutlarına rağmen son derece üretken” olduğunu ve kolektif etkilerinin evrenin durumunu değiştirebileceğini belirtti.
Paradigma değişebilir
Bulgular, evrenin görünür hâle gelmesini birkaç büyük yapının değil, çok sayıda küçük galaksinin toplam etkisinin sağlamış olabileceğini gösteriyor. Bu yaklaşım, kozmolojideki mevcut modelleri yeniden değerlendirmeye açabilir.
Ancak araştırma tek bir gökyüzü bölgesiyle sınırlı. Bilim insanları, aynı modelin evrenin diğer bölgelerinde de geçerli olup olmadığını test etmeyi planlıyor.
Yine de sonuçlar, evrenin karanlıktan aydınlığa geçişine dair en net tabloyu sunuyor.
Kaynak:
04/04/2026
20:50
