Ali İhsan Kamalı
Kapadokya, UNESCO Dünya Miras Listesi’nde yer almasına rağmen, artan yapılaşma baskısıyla karşı karşıya kalmaya devam ediyor.
Dünyanın dört bir yanından ilgi gören bu tarihi ve doğal bölge, kontrolsüz inşaat faaliyetleri nedeniyle betonlaşma tehlikesiyle karşı karşıya. Uzmanlar uzun süredir bölgenin korunması gerektiğine dikkat çekerken, rant odaklı projelerin Kapadokya’nın dokusuna zarar verdiği uyarısında bulunuyor.
Son olarak Uçhisar Kalesi’nin kuzeybatı yamacında, Uçhisar-Göreme çevre yolundan görülebilen bir noktada 5 odalı yeni bir otel projesi gündeme geldi. Projenin, mevcut tarihi bir yapının restorasyonu yerine sıfırdan beton bir bina olarak planlanması tartışmaları artırdı.
Projenin mimarı Yusuf Nergiz ise yaptığı açıklamada, inşaatın kentsel sit alanı içerisinde yer aldığını ve gerekli resmi izinlerin alındığını belirtti. Nergiz, sürecin Alan Başkanlığı başta olmak üzere yapı denetim kurumları ve belediyelerin onaylarıyla ilerlediğini ifade etti.
Buna karşın arkeologlar ve mimarlar, Uçhisar Kalesi’nin yamacında yeni bir yapı inşa edilmesine karşı çıkarak, bölgenin tarihi siluetinin zarar görebileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.
Görselde yer alan yeşil dairenin Kapadokya’nın en yüksek simgesel kaya oluşumunu, kırmızı okun ise tartışmalı parselin konumunu işaret ettiği belirtiliyor.
Uzman mimar Korhan Gümüş ile Kültürel ve Doğal Mirası İzleme Platformu Başkanı arkeolog Nezih Başgelen, konuyla ilgili dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.
“DEĞERLER BÖYLE YÖNETİLEMEZ, YALNIZCA KAYBEDİLİR”
Korhan Gümüş, SİT alanlarının korunmasında görevli kurumların işlevini sorgulayarak, mevcut sistemin koruma yerine bürokratik ve piyasa ilişkilerine sıkıştığını ifade etti. Gümüş’e göre, koruma kurulları dar bir bakış açısıyla hareket ederken, yerel yönetimler ve bağımsız kurumlar etkin rol oynayamıyor.
Kapadokya gibi dünya çapında öneme sahip bir bölgenin, başka ülkelerde daha bağımsız ve uluslararası bağlantılara sahip yapılarla yönetileceğini belirten Gümüş, mevcut durumda alan yönetiminin parçalı bir yapıya dönüştüğünü söyledi. Bu şekilde devam edilmesi halinde bölgenin korunamayacağını vurgulayan Gümüş, “Bu değerler bu şekilde yönetilemez, sadece kaybedilir” değerlendirmesinde bulundu.
Ayrıca turizm, kültür kurumları ve ilgili aktörlerin sürece yeterince müdahil olmamasını eleştiren Gümüş, alan yönetiminde bağımsız ve uzman odaklı bir yapılanmaya acil ihtiyaç olduğunu dile getirdi.
“TÜM İNSANLIĞIN GEÇMİŞİ ZARAR GÖRÜR”
Nezih Başgelen ise son dönemde artan betonlaşmanın Kapadokya’nın benzersiz peyzajı için ciddi bir tehdit oluşturduğunu belirtti. Yapılaşmanın hem Türkiye’deki koruma mevzuatına hem de UNESCO kriterleri ile Avrupa Peyzaj Sözleşmesi’ne aykırı olduğunu vurguladı.
Başgelen, bu tür projelerin kontrol altına alınmaması halinde yalnızca Türkiye’nin değil, dünya turizminin de önemli bir mirasını geri dönülmez şekilde kaybedebileceğini ifade etti. UNESCO Dünya Mirası alanlarının insanlığın ortak hafızasını temsil ettiğini hatırlatan Başgelen, bu alanların zarar görmesinin tüm insanlığın geçmişine etki edeceğini söyledi.
Kapadokya’nın dünya çapında bilinen eşsiz doğal ve kültürel değerlerinin ciddi bir yapılaşma baskısı altında olduğunu belirten uzmanlar, acil ve etkili koruma önlemlerinin hayata geçirilmesi gerektiği konusunda uyarıyor.
Kaynak:
https://www.cumhuriyet.com.tr/kultur-sanat/kapadokya-da-rant-tehdidi-yine-yeni-bir-otel-2495286
Tarih:15/04/2026
13:05
