Ata Burak Özdemir
Bilim insanları, meslek seçiminin yalnızca yetenek ve kazançla sınırlı olmadığını ortaya koydu. 8 bin kişiyle yapılan geniş çaplı araştırma, “karanlık” kişilik özelliklerine sahip bireylerin bazı mesleklerden uzak durduğunu, bazılarında ise yoğunlaştığını gösterdi.
Kariyer seçiminin yalnızca yetenek ve kazançla açıklanamayacağı ortaya çıktı. Kopenhag Üniversitesi’nin Danimarka, Almanya ve ABD’yi kapsayan araştırması, manipülasyon, bencillik ve saldırganlık gibi özellikleri içeren “Karanlık Faktör”ün (D Faktörü) meslek tercihlerinde önemli rol oynadığını gösterdi.
KARANLIK FAKTÖRÜ OLAN (D FAKTÖRÜ) NEDİR ?
Psikolojide son on yıldır incelenen D Faktörü, bireyin kendi çıkarlarını her durumda başkalarının önüne koyma eğilimini tanımlıyor. Bu özelliği yüksek olan kişiler, manipülasyon, etik dışı davranışlar ve başkalarının haklarını ihlal etme gibi davranışlar sergileyebiliyor. Araştırmayı yürüten psikolog Ingo Zettler, bu temel kişilik özelliğinin yalnızca günlük davranışları değil, yaşam boyu sürecek mesleki tercihleri de etkilediğini belirtiyor.
SOSYAL MESLEKLER KARANLIK MESLEKLERE ENGEL OLUYOR
Araştırmada meslekleri altı kategoriye ayıran RIASEC modeli, ilginç bir sonucu ortaya koydu. Öğretmenlik, hemşirelik, psikologluk ve terapistlik gibi “sosyal” meslekler, yüksek D Faktörü olan bireyler için en az çekici alanlar olarak belirlendi. Uzmanlar, bunun temel motivasyon uyumsuzluğundan kaynaklandığını; başkalarına yardım etmek, yalnızca kendi çıkarına odaklanan kişiler için doğal olarak itici bir iş tanımı oluşturduğunu vurguluyor.
GİRİŞİMCİLİK VE KÜLTÜR ROLÜ
Araştırma, girişimci mesleklerde daha karmaşık bir tablo ortaya koydu. Alman verilerine göre, “karanlık” kişilik özelliklerine sahip bireyler yöneticilik ve satış gibi rekabetçi pozisyonlara daha fazla ilgi gösterirken, ABD ve Danimarka örneklerinde bu ilişki tutarlı bulunmadı. Araştırmacılar, kültürel farklılıkların bu özelliklerin mesleki başarı ve girişimcilikle ilişkisini etkileyebileceğini belirtiyor.
(27:03:2026/21:25)
