Duygu Okşaş
Kedi sahipleri arasında oldukça yaygın olan “mamanın bir kısmını yiyip bırakma” davranışı, uzun süre bir kişilik özelliği veya mızmızlık olarak nitelendirilmiş olsa da, yeni bilimsel araştırmalar bu durumun temelinde biyolojik bir mekanizma yattığını gösteriyor.
Physiology & Behavior dergisinde yayımlanan bulgular, kedilerin iştah kontrolünün tokluk hissinden ziyade koku duyusu ile yönlendirildiğini ortaya koyuyor.
Olfaktör alışkanlık ve iştah kaybı
Kedilerin beslenme alışkanlıklarını inceleyen araştırmacılar, bu canlıların “olfaktör alışkanlık” (kokuya alışma) adı verilen bir süreçten geçtiğini saptadı.
Bu sürece göre:
- Duyarsızlaşma: Kediler, tanıdık bir kokuya maruz kaldıklarında bu kokuya karşı hızla duyarsızlaşırlar. Bu durum, mamanın kokusunun beyindeki uyarıcı etkisini yitirmesine ve dolayısıyla yeme motivasyonunun azalmasına neden olur.
- Yenilik tercihi: 16 saatlik bir açlıktan sonra bile aynı mama sunulan kediler, öğünler ilerledikçe mamaya olan ilgilerini kaybetmektedir. Ancak ortama yeni bir koku veya farklı bir içerik girdiğinde “dishabituation” (alışkanlığın kırılması) süreci tetiklenmekte ve iştah neredeyse anında geri dönmektedir.
Evrimsel bir strateji olarak beslenme tarzı
Kedilerin bu “dur-kalk” tarzı yeme alışkanlığı, evrimsel kökenleriyle de doğrudan bağlantılı. Sürü halinde avlanan ve buldukları kaynağı hızla tüketen köpeklerin aksine kediler, doğada yalnız avcılardır.
Kediler, gün içine yayılmış birçok küçük avı (fare, kuş vb.) yakalamaya programlanmıştır. Bu nedenle tek bir öğünde büyük miktarda besin tüketmek yerine, enerjiyi zamana yaymayı tercih ederler.
Kedileriniz duyusal çeşitliliğe ihtiyaç duyuyor
Benzer bir durum insanlarda “duyusal-spesifik tokluk” olarak adlandırılsa da, insanlar bu doygunluğu tat (lezzet) üzerinden yaşarken, kedilerde bu süreç koku üzerinden işliyor.
Kedilerin tabaklarında mama bırakması, onların doydukları anlamına gelmiyor; sadece mevcut kokunun beyindeki “ödül” mekanizmasını uyarmayı bıraktığını gösteriyor.
Kaynak:
13/04/2026
17:00
