Duygu Okşaş
Dünya yörüngesinde bulunan ve bilinen tüm cisimlerin neredeyse yarısı teknik olarak “uzay çöpü” olarak sınıflandırılıyor. Ancak gerçek miktarın daha yüksek olabileceği ifade ediliyor. Uzay çöpleri, ortadan kaldırılmasından hızlı bir şekilde birikmeye devam ediyor.
Mühendislik bileşenleri şirketi Accu’nun, Amerika Birleşik Devletleri Uzay Gözetleme Ağı ve Space-Track veri tabanından derlediği rapora göre gezegenin etrafında “hiçbir kontrol veya amaç olmadan” dönen en az 12 bin 550 paletli yörüngesel enkaz parçası bulunuyor. Bu rakam neredeyse 17 bin 690 uyduyu içeren bilinen 33 bin 269 nesnenin yaklaşık yüzde 47’sine tekabül ediyor. Öte yandan bu uyduların çoğu artık aktif değil ve yaklaşık 2 bin 400 fırlatılmış roket gövdesi göz önüne alındığında toplam uzay çöpünün sayısı muhtemelen mevcut rakamların önerdiğinden daha kötü bir seviyeye işaret ediyor.
Uzay çöpleri gezegenin etrafında saatte yaklaşık 17 bin 400 mil hızla dönüyor
Ülkeler uzayda ve ayda uzun vadeli bir insan varlığı oluşturmak için yarışıyor fakat dikkate alınması gereken pek çok sorun da var. Uzay çöpleri gezegenin etrafında saatte yaklaşık 17 bin 400 mil hızla dönüyor, bu da küçük bir çarpışmanın bile tüm bir görevi raydan çıkarabileceği anlamına geliyor.
Accu, Dünya yörüngesinde dönen her 10 uydu için yedi uzay enkazı nesnesi olduğunu hesapladı. Çin, enkazın yüzde 34’ünü oluştururken Amerika Birleşik Devletleri ve Rusya’ya bağlı Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) enkazın yaklaşık yüzde 31’ine neden oluyor.
Dünya etrafında dönen terk edilmiş nesnelerin çoğu, gezegenin yerçekimi nedeniyle çürüyen bir yörüngeyi takip ediyor ve atmosfere yeniden giriş sırasında yanıyor. Ancak bunun gerçekleşmesi genellikle yıllar alıyor. Alüminyum, bakır ve lityum gibi malzemeler yere çarpmadan önce buharlaşabiliyor fakat parçacıkları atmosferin üst kısmında kalıyor.
Accu, sorunun azaltılmasına yönelik artan yatırımlar olmasına rağmen uzay çöplüğünü ortadan kaldırmak için geliştirilmekte olan büyük bir proje bulunmadığını belirtiyor. Avrupa Uzay Ajansı (ESA), ilk aktif enkaz toplama görevi olan ClearSpace-1 gibi programlarla bu sorumluluğu üstleniyor. Bir dizi özel şirket de kendi girişimlerini hayata geçirmeye başlıyor. Robotik kollar, sürükleme yelkenleri ve zıpkınlar gibi teknolojiler, sorunu çözmeye yardımcı olabilecek potansiyel yollar olarak araştırılıyor.
Kaynak:
13/05/2026
17:10
