Emir Çevik
Kırgızistan sınırları içindeki Issık-Kul Gölü’nde gerçekleştirilen derin dalış çalışmalarında, 15. yüzyılda yaşanan şiddetli bir sarsıntıyla sulara gömüldüğü düşünülen oldukça gelişmiş bir Orta Çağ şehrinin izlerine rastlandı.
Çok uluslu bir arkeolog grubu, gölün kuzeybatı sahillerine yakın bir konumda ve 1 ile 4 metre arasında değişen derinliklerdeki dört ayrı noktada yaptıkları incelemelerle bu tarihi yerleşkeyi aydınlattı. İnsansız su altı araçlarıyla (drone) yürütülen detaylı haritalama işlemleri sonucunda; eski caddeler, yaşam alanları, toplumsal yapılar ve İslami bir kabristan gün yüzüne çıkarıldı.
Büyük İpek Yolu’nun Kalbi
Uzmanlar, gölün derinliklerindeki bu kayıp kentin, efsanevi Büyük İpek Yolu’nun en kritik rotalarından birinin tam üzerinde konumlandığını belirtiyor. Çui ve Talas vadilerini Issık-Kul havzasına entegre eden kervan rotalarının kesiştiği bu metropolün; maden, ipek ve çağın diğer değerli emtialarının el değiştirdiği, entelektüel fikirlerin paylaşıldığı devasa bir ticaret üssü olduğu anlaşıldı. Çalışmalar sırasında ulaşılan isli tuğla kalıntıları, öğütme taşları ve tarımsal işleme alanları da bu gelişmiş yerleşik ve ticari düzeni kanıtlar nitelikte.
İslami Mimari ve Sosyal Yapı İzleri
Dalgıçların ve cihazların taramalarıyla bulunan mimari süslemeler ve bina enkazları; şehrin geçmişinde hamam, medrese veya cami gibi devasa sosyal donatıların yer aldığını gösteriyor. Araştırmacılar, enkazdan çıkarılan ahşap materyaller ile zemin tabakalarından toplanan örnekleri laboratuvar ortamında incelemeye aldı. Yapılacak bu testlerin sonucunda şehrin tam olarak ne zaman kurulduğu, ne zaman yıkıma uğradığı ve sulara gömüldüğü kronolojik bir sırayla netleşecek.
Devasa Su Altı Mezarlığı
Bu tarihi araştırmanın en vurucu detaylarından biri de, tahminen 300’e 200 metre ebatlarına sahip su altı İslam kabristanı oldu. Kökleri 13. ve 14. yüzyıla kadar uzanan bu mezarlardaki naaşların, tamamen İslami gelenekler gözetilerek sağ yanlarına yatırıldığı ve yüzlerinin Kıble’ye (Mekke) bakacak şekilde toprağa verildiği saptandı. Daha detaylı antropolojik araştırmalar yürütebilmek adına, bir kadın ile bir erkeğe ait iskelet parçaları dikkatlice suyun üzerine taşınarak güvenli bir şekilde muhafaza altına alındı.
Kaynak:https://www.sozcu.com.tr/golun-dibinde-ipek-yolu-nun-kayip-sehri-bulundu-p320362(17:05:2026/18:43)
