Emir Çevikİtalya Anayasa Mahkemesi, 1861 yılında ulus devletin kurulmasından bu yana uygulanan “soy bağıyla vatandaşlık” (ius sanguinis) ilkesini kökten değiştiren 2025 tarihli yasayı resmen onayladı. Bu tarihi karar, dünya genelindeki İtalyan diasporasının vatandaşlık hayallerini büyük ölçüde kısıtlarken, 160 yıllık bir hukuk geleneğini de sona erdirdi.
Anayasa Mahkemesi’nden Hükümete Yeşil Işık
2025 yılının Mart ayında acil kararname ile yürürlüğe giren ve anayasaya aykırılık gerekçesiyle tartışılan yeni düzenleme, en üst yargı organından onay aldı. Mahkeme, Torino Mahkemesi tarafından sunulan itirazları “dayanaksız” bularak, hükümetin vatandaşlık şartlarını zorlaştıran yeni kriterlerini desteklediğini açıkladı. Bu hamle, “Bel Paese” (Güzel Ülke) olarak anılan İtalya’nın kapılarını yurtdışındaki torunlar için büyük oranda kapatması anlamına geliyor.
Yeni Kriterler: Sadece Anne-Baba veya Büyük Ebeveyn
Eski düzenlemede, vatandaşlığını kaybetmemiş atalar üzerinden nesiller boyu aktarılan haklar, yeni yasayla ciddi bir sınırlandırmaya tabi tutuldu. Artık bir kişinin İtalyan vatandaşı olabilmesi için;
- Doğum Yeri Şartı: Yalnızca ebeveyni veya büyükanne-büyükbabası doğrudan İtalya’da doğmuş olanlar bu hakkı talep edebilecek.
- Çifte Vatandaşlık Engeli: Vatandaşlığı aktaracak ebeveynin, torunun doğduğu an veya kendi ölüm anında sadece İtalyan vatandaşlığına sahip olması gerekecek; bu durum çifte vatandaşlığı fiilen imkansız hale getiriyor.
Diaspora İçin Zorlu ve Maliyetli Süreç
Zaten 10 yıla kadar uzayabilen konsolosluk bekleme listeleri ve 300 Euro’ya varan belge ücretleriyle boğuşan başvuru sahipleri, yeni yasayla birlikte daha sert engellerle karşılaştı. Aile hattında tek bir kişinin vatandaşlıktan çıkmış olması başvuruyu geçersiz kılarken, süreci hızlandırmak için açılan davaların maliyeti on binlerce Euro’yu bulabiliyor. Ayrıca 1948 öncesi doğum yapan kadınlar üzerinden açılan davaların yolu da bu kararla büyük ölçüde kapandı.
Nüfus Krizi ve Spor Dünyasına Etkisi
İlginç bir detay olarak, 2020 Tokyo Olimpiyatları’nda İtalyan milli takımının %12’si bu soy bağı sayesinde vatandaşlık alan sporculardan oluşuyordu. Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei gibi isimlerin de yararlandığı bu sistem, Sicilya’daki “1 Euro’luk ev” projeleri gibi nüfus kaybını önlemeye yönelik çalışmaların da temelini oluşturuyordu. 2024 yılında 155 binden fazla İtalyan’ın ülkeyi terk ederek rekor göç vermesi, bu kısıtlayıcı yasanın demografik sonuçlarını daha çok tartışılır hale getiriyor.
