Duygu Okşaş
Bilim insanları, domuz sperminden elde edilen bileşenlerle geliştirilen göz damlalarının, retinadaki tümör büyümesini durdurabildiğini ve görme yetisini koruyabildiğini ortaya koydu. Fareler üzerinde yapılan çalışma, Science Advances dergisinde yayımlandı.
Nature’da yer alan habere göre, araştırmacılar, bu damlaların özellikle çocuklarda görülen retina kanseri (retinoblastom) tedavisinde kullanılabileceğini belirtiyor. Mevcut tedavi yöntemleri arasında göze iğneyle ilaç verilmesi, kemoterapi ve lazer tedavisi bulunuyor; ancak bu yöntemler sağlıklı göz dokularına da zarar verebiliyor.
Çin’deki Shenyang Eczacılık Üniversitesi’nden Yu Zhang ve ekibi, gözün arka kısmını koruyan bariyeri aşarak ilacı doğrudan tümöre ulaştırabilecek, daha az zararlı bir yöntem geliştirmeyi amaçladı.
Geliştirilen göz damlaları, “eksozom” adı verilen ve hücreler tarafından salgılanan çok küçük parçacıkları içeriyor. Bu parçacıklar, kanser hücrelerini yok eden molekülleri taşıyacak şekilde tasarlandı. Deneylerde damlaların uygulandığı farelerde tümörlerin büyümesinin durduğu ve görme yetisinin korunduğu gözlemlendi.
Yöntem Alzheimer gibi hastalıklarda da kullanılabilir
Araştırma ayrıca bu eksozomların retina bariyerini aşabildiğini gösterdi. Bu yöntemin, Alzheimer gibi hastalıkların tedavisinde kritik öneme sahip olan kan-beyin bariyeri gibi zor geçilen diğer biyolojik engellerin aşılmasında da kullanılabileceği değerlendiriliyor.
Bilim insanları, eksozomları domuz sperminden elde etti çünkü bu parçacıkların doğal olarak hücreler arası bariyerleri geçme yeteneği bulunuyor. Araştırmada bu eksozomlara, kanser hücrelerini hedef alıp yok eden özel bir “nanozim” sistemi yüklendi. Ayrıca, yalnızca tümör hücrelerine yönelmelerini sağlamak için folik asit molekülleriyle güçlendirildi.
30 günde etki gösteriyor
Retina tümörü bulunan farelerde yapılan deneylerde, 30 gün sonunda tümörlerin küçük kaldığı ve görmenin korunduğu tespit edildi. Buna karşılık, eksozom kullanılmadan verilen benzer içerikli damlaların etkili olmadığı ve tümörlerin büyümeye devam ettiği görüldü.
Göz damlaları tavşanlar üzerinde güvenlik açısından da test edildi. Araştırmacılar, 30 gün boyunca uygulandığında ciddi bir yan etki görülmediğini, ancak korneada hafif tahriş oluşabildiğini belirtti.
Uzmanlar, bu yöntemin iğneyle yapılan tedavilere göre daha az invaziv olabileceğini ifade ederken, çalışmanın henüz erken aşamada olduğuna dikkat çekiyor. İnsanlar üzerinde yapılacak klinik çalışmaların yanı sıra, uzun süreli kullanımın etkileri ve üretimin büyük ölçekte yapılıp yapılamayacağı da henüz bilinmiyor.
Kaynak:
02/04/2026
19:00
