Emir Çevik
Suudi Arabistan çöllerinin derinliklerinde yürütülen arkeolojik araştırmalar, insanlık tarihine ışık tutacak devasa bir keşfe imza attı. Umm Jirsan bölgesindeki antik lav tüpü sisteminde yapılan incelemelerde; Neolitik dönemden Bronz Çağı’na uzanan, tam 7 bin yıllık kesintisiz bir yaşamın izleri saptandı. Yerin metrelerce altındaki bu tüneller, kadim toplulukların zorlu çöl ikliminden nasıl korunduğunu ilk kez bilimsel verilerle kanıtlıyor.
Zamana Direnen Sığınak: Lav Tüpleri
Bilim insanları, Arabistan’ın sert iklimi ve aşındırıcı rüzgârları nedeniyle yüzeyde yok olan tarihsel izlerin, yer altındaki lav tünellerinde ilk günkü gibi korunduğunu belirledi. Medine’nin kuzeyinde yer alan bu devasa yeraltı labirentleri, binlerce yıl boyunca göçebe topluluklar ve hayvancılıkla uğraşan çobanlar için stratejik bir sığınak görevi görmüş. Araştırmacılar, bu yapıların vahalara giden kadim ticaret yolları üzerinde hayati bir durak noktası olduğunu vurguluyor.
Kaya Resimlerinde Saklı Yaşam: Köpekler ve Sürüler
Lav tünellerinin duvarlarında bulunan kaya resimleri, binlerce yıl önceki sosyal yaşama dair paha biçilemez ipuçları sunuyor. Tasvirlerde sığır, koyun, keçi ve hatta insanlara eşlik eden köpek figürlerinin yer alması, bölgedeki hayvancılık kültürünün sanılandan çok daha eski ve gelişmiş olduğunu gösteriyor. Dr. Matthew Stewart’a göre bu bulgular, göçebe yaşam tarzının kökenlerine dair dünyadaki en nadir kanıtlardan biri olarak kabul ediliyor.
Arabistan Arkeolojisinde Bir Dönüm Noktası
Uluslararası bir heyet tarafından gerçekleştirilen bu disiplinlerarası çalışma, bölgedeki lav tünelleri üzerine yapılan ilk derinlemesine araştırma olma unvanını taşıyor. Profesör Michael Petraglia, Umm Jirsan keşfinin sadece bölge için değil, küresel Kuvaterner bilimi için de kritik bir öneme sahip olduğunu belirtti. Bu yer altı sit alanı, Arabistan Yarımadası’nın kadim geçmişini yeniden yazacak bir pencere açıyor.
Kayankça:https://www.sozcu.com.tr/colun-derinliklerinde-7-bin-yillik-gizem-yerlesim-yeri-bulundu-p309844(13:04:2026/15:11)
