Emir Çevik
İskoçya’nın kuzey kıyılarında gerçekleştirilen devrim niteliğindeki antik DNA araştırması, Taş Devri topluluklarının gizemli sosyal yapısını ilk kez gün yüzüne çıkardı. Bilim insanları, 6 bin yıl önce yaşayan bu toplulukların aile bağlarını ve stratejik göç yollarını analiz ederek, tarihin tozlu sayfalarını yeniden yazacak verilere ulaştı. Araştırma, antik dünyada kadın ve erkeklerin toplumsal rollerine dair ezber bozan detaylar sunuyor.
Erkek Soyu İçin İnşa Edilen Anıtlar
Antiquity dergisinde yayımlanan çalışmada, Caithness ve Orkney Adaları’ndaki beş farklı mezardan alınan 22 bireyin genetik haritası çıkarıldı. Analizler, Neolitik dönemde bu devasa taş mezarların “erkek soyuna” özel bir saygı duruşu olarak kullanıldığını kanıtladı.
- Kuşaklar Boyu Beraberlik: Mezarlarda baba-oğul, kardeş ve amca-yeğen gibi birbirine genetik olarak çok yakın erkek bireylerin yan yana gömüldüğü saptandı.
- Bir İlk: Loch Calder bölgesindeki kazılarda; bir baba, oğul ve torunun aynı mezarda bulunması, İskoçya tarihinde üç kuşağın bir arada gömüldüğüne dair ulaşılan ilk somut kanıt oldu.
Kadınlar: Deniz Aşırı Kültür Elçileri
Araştırmanın en çarpıcı sonucu ise kadınların sosyal yapısı üzerine oldu. Mezarlardaki kadınlar arasında yakın genetik bağlara rastlanmazken, bu durumun kadim bir “sosyal ağ” stratejisi olduğu belirlendi.
- Akrabalık Köprüleri: Orkney Adaları’na gömülen kadınların, ana karadaki erkeklerle genetik bağ taşıdığı görüldü. Bu veri, kadınların farklı yerleşim yerleri ve deniz aşırı bölgeler arasında genetik ve kültürel köprüleri kuran asıl güç olduğunu ortaya koyuyor.
- Stratejik Hareketlilik: Kadınların, topluluklar arası ittifakları güçlendirmek amacıyla yer değiştirerek 6 bin yıl öncesinin sosyal örgütlenmesini bizzat yönettikleri tahmin ediliyor.
Arkeolojide DNA Devrimi
Uzmanlar, antik DNA teknolojisi sayesinde binlerce yıl boyunca tahrip olmuş kalıntılardan kusursuz bir aile ağacı çıkarabilmenin arkeoloji dünyası için dev bir adım olduğunu vurguluyor. Bu keşif, Neolitik İskoçya’daki ilk çiftçi topluluklarının sadece tarımı değil, karmaşık ve sistemli bir aile hiyerarşisini de beraberlerinde getirdiklerini tescilliyor.
Kaynak:https://www.sozcu.com.tr/tas-mezarlarin-6-bin-yillik-sirri-ortaya-cikti-p310520(15:04:2026/16:04)
