Ata Burak Özdemir
OECD tarafından Türkiye’de lise öğrencileri üzerinde yapılan araştırma, yapay zekâ ile matematik çalışan öğrencilerin pratikte ilerleme kaydettiğini ancak sınav performanslarında gerileme yaşadığını ortaya koydu.
OECD’nin Türkiye’de lise öğrencileri üzerinde gerçekleştirdiği araştırma, eğitimde yapay zekâ kullanımına dair dikkat çekici bulgular ortaya koydu. Türkiye Gazetesi kaynaklı habere göre, matematik çalışmalarında yapay zekâ araçlarından yararlanan öğrencilerin pratik becerilerinde belirgin bir artış görülürken, sınav başarılarında düşüş yaşandı.
2023-2024 eğitim yılında yapılan çalışmada, lise öğrencilerinin bir kısmı matematik hazırlık sürecinde genel amaçlı yapay zekâ araçlarını kullandı. Verilere göre, yapay zekâ destekli çalışan öğrencilerin pratik performansı %48 oranında artarken, sınav sonuçları ise %17 oranında geriledi.
Araştırma sonuçlarını değerlendiren Onur Soğuk, bu farkın temelinde öğrencilerin çalışma alışkanlıklarında yaşanan değişimin bulunduğunu ifade etti. Soğuk’a göre öğrenciler, yapay zekâ ile çalışırken çoğu zaman soruları kendi başlarına çözmek yerine doğrudan hazır çözümleri takip ediyor.
Bu yaklaşım kısa vadede öğrenciye “anladım” hissi verse de, bilginin aktif şekilde işlenmemesi öğrenmenin kalıcılığını olumsuz etkileyebiliyor. Bu nedenle öğrenciler çalışma sürecinde başarılı görünse de sınav ortamında aynı performansı sergileyemeyebiliyor.
PASİF İZLEME BAŞARIYI DÜŞÜRÜYOR
Onur Soğuk, yapay zekâ araçlarının doğru kullanıldığında önemli bir öğrenme desteği sunduğunu ifade etti. Anında geri bildirim, adım adım çözüm ve kişiye özel anlatım gibi özelliklerin öğrenciler için fayda sağlayabileceğini belirtti.
Ancak bu kolaylığın öğrencinin aktif düşünme sürecini devre dışı bırakması durumunda risk oluşturabileceğine dikkat çeken Soğuk, çözümü üretmek yerine yalnızca izleyen öğrencinin gerçek anlamda öğrenme sürecini tamamlamış sayılmayacağını vurguladı.
SINAV ODAKLI SİSTEM RİSK TAŞIYOR
Türkiye’de eğitim sisteminin büyük ölçüde merkezi sınavlara dayanması nedeniyle, öğrencinin bilgiyi kendi başına kullanabilme becerisinin kritik önem taşıdığı vurgulandı.
Araştırma bulguları, yapay zekânın kontrolsüz kullanımının öğrencilerin yorumlama, problem çözme ve bilgiyi yeniden üretme becerilerini zayıflatabileceğine işaret etti. Bu nedenle yapay zekânın yalnızca hızlı cevap veren bir araç olarak değil, aynı zamanda düşünme ve öğrenmeyi destekleyen bir yardımcı olarak kullanılması gerektiği ifade edildi.
Uzmanlara göre araştırma sonuçları, yapay zekânın eğitimde kullanılmaması gerektiği anlamına gelmiyor. Aksine, doğru yöntemlerle kullanıldığında öğrenmeyi destekleyebileceği ve öğrencinin eksiklerini daha hızlı fark etmesine yardımcı olabileceği belirtiliyor.
Ancak öğrencinin tüm süreci yapay zekâya bırakmasının, kısa vadede başarı hissi yaratsa da uzun vadede öğrenme kaybına yol açabileceği ifade ediliyor. Bu nedenle eğitimde asıl meselenin teknolojiye erişimden çok, teknolojinin nasıl kullanıldığı olduğu vurgulanıyor.
YAPAY ZEKA NASIL KULLANILMALI ?
OECD araştırması, okullarda yapay zekânın nasıl entegre edilmesi gerektiği konusunu yeniden gündeme taşıdı. Uzmanlara göre öğrencilerin yapay zekâyı bir “cevap makinesi” gibi değil, kendi düşünme sürecini destekleyen bir öğrenme aracı olarak kullanması gerekiyor.
Bu yaklaşımda öğrencinin önce soruyu kendi başına çözmeye çalışması, ardından yapay zekâdan ipucu, kontrol veya farklı bir açıklama alması daha sağlıklı bir yöntem olarak değerlendiriliyor.
(07:05:2026/20:50)
