Ata Burak Özdemir
Gökbilimciler, Samanyolu çevresinde bir yıldızın ışığını yaklaşık bir saat boyunca bükerek görünür hale gelen gizemli bir nesne keşfetti. “Phoebe” adı verilen yapının, Büyük Patlama’dan hemen sonra oluşmuş ilksel bir kara delik olabileceği ve karanlık maddenin gizemine ışık tutabileceği düşünülüyor.
Bilim insanları, evrenin oluşum sürecine dair mevcut teorileri yeniden tartışmaya açabilecek dikkat çekici bir gözleme imza attı. Gelişmiş Karanlık Enerji Kamerası (DECam) ile yürütülen araştırmalarda, Büyük Macellan Bulutu yakınlarında bulunan bir yıldızın ışığında sıra dışı bir sapma tespit edildi. Yaklaşık bir saat boyunca devam eden bu olayın, uzay-zamanı büken gizemli bir nesneden kaynaklandığı düşünülüyor. Araştırmacılar, söz konusu yapının evrenin ilk anlarında oluşmuş ilksel bir kara delik olabileceğini ve karanlık maddenin doğasına ilişkin kritik bilgiler sağlayabileceğini belirtiyor.
UZAY-ZAMAN KAVRAMINDA KOZMİK İZ
Araştırmacılar, bu sıra dışı kozmik olayı Einstein’ın genel görelilik teorisine dayanan “kütleçekimsel mikro mercekleme” yöntemiyle tespit etti. Yöntem, büyük kütleli bir nesnenin arkasındaki yıldız ışığını bükerek kısa süreli parlama oluşturması prensibiyle çalışıyor. Gözlemler sırasında “Phoebe” adı verilen gizemli yapının, arka plandaki yıldızın ışığını yaklaşık bir saat boyunca eğip güçlendirdiği belirlendi. Bilim insanları oluşan uzay-zaman deformasyonunu, gerilmiş bir trambolin üzerine bırakılan ağır bir cismin yarattığı çöküntüye benzetiyor. Henüz bilimsel hakem sürecini tamamlamayan araştırma, elde edilen verilerin alışılmış gök cisimlerinden çok daha farklı özellikler taşıdığına işaret ettiğini ortaya koyuyor.
Bilim insanları şimdi Phoebe’nin gerçek doğasını ortaya çıkarmak için konumu, hareketi ve kütlesine ilişkin verileri detaylı biçimde inceliyor. Araştırmacılara göre gizemli nesnenin Büyük Macellan Bulutu içerisinde bulunması halinde, Jüpiter’den çok daha büyük kütleye sahip serbest dolaşan dev bir gezegen olma ihtimali bulunuyor. Bu senaryonun doğrulanması durumunda ise astronomi tarihinde ilk kez Samanyolu dışındaki bir ötegezegen doğrudan tespit edilmiş olacak.
Araştırmacılar, elde edilen verilerin sıradan bir gök cisminden çok daha sıra dışı bir yapıya işaret ettiğini düşünüyor. Yapılan olasılık hesaplamaları ve matematiksel modellemeler, Phoebe’nin uzak bir başıboş gezegen olmasından çok, Samanyolu’nun karanlık madde yapısı içerisinde yer alan bir “ilksel kara delik” olabileceğini gösteriyor. Bilim insanlarına göre bu ihtimalin, alternatif senaryolardan yüz binlerce kat daha güçlü olduğu değerlendiriliyor. Teorilere göre ilksel kara delikler, Büyük Patlama’nın hemen ardından evren henüz yıldızlar ve galaksilerle dolmadan önce oluşan aşırı yoğun madde kümelerinin çökmesiyle meydana gelen kadim kozmik yapılar arasında yer alıyor.
KARANLIK MADDEYİ ÇÖZECEK YENİ BULGU KEŞFİ
Araştırma sonuçları, Phoebe’nin Ay’ın yaklaşık üç katı kütlede son derece yoğun ve olağanüstü kompakt bir yapı olabileceğine işaret ediyor. Bilim insanlarına göre bu kadar düşük kütleli bir kara deliğin, klasik yıldız çökmesi süreçleriyle oluşması neredeyse mümkün görünmüyor. Bu nedenle keşfin, teorik fizikçiler Stephen Hawking ve Bernard Carr’ın yıllar önce öne sürdüğü düşük kütleli ilksel kara deliklerin varlığına dair şimdiye kadarki en güçlü gözlemsel kanıtlardan biri olabileceği değerlendiriliyor.
(29:05:2026/21:57)
