Duygu Okşaş
Araştırmalar, erkeklerin baba olmadan önce dahi hormonal ve nörolojik değişimler yaşadığını ortaya koyuyor. Uzmanlara göre babalık, yalnızca kültürel bir rol değil, biyolojik süreçlerle de şekillenen bir dönüşüm.
Yeni bilimsel çalışmalar, babalığın erkekler üzerinde belirgin biyolojik etkiler oluşturduğunu ortaya koyuyor. Araştırmalara göre erkeklerde, çocuk doğmadan önce dahi hormon seviyelerinde ve beyin yapılarında değişimler başlıyor. Bu süreç, babaların çocuk bakımına daha uyumlu hale gelmesini destekliyor.
BBC’ye konuşan primatolog Sarah Blaffer Hrdy, erkeklerin de en az anneler kadar koruyucu ve ilgili olabilecek biyolojik özelliklere sahip olduğunu vurguluyor. Bu yaklaşım, babalığın yalnızca toplumsal bir rol olmadığını, aynı zamanda evrimsel temellere dayandığını gösteriyor.
Testosteron Azalıyor, Bakım Davranışı Artıyor
Araştırmalar, baba olan erkeklerde testosteron seviyelerinde belirgin bir azalma yaşandığını ortaya koyuyor. Lee Gettler öncülüğünde Filipinler’de yürütülen çalışmada, çocuk sahibi erkeklerin testosteron düzeylerinin, baba olmayanlara kıyasla daha düşük olduğu belirlendi. Çocuk bakımına daha fazla zaman ayıran babalarda bu düşüşün daha belirgin hale geldiği saptandı.
Uzmanlara göre bu tablo, erkek bedeninin rekabet odaklı bir yapıdan bakım odaklı bir role yöneldiğini gösteriyor. Testosteron seviyesindeki azalmanın, bebek ağlamalarına karşı daha yüksek duyarlılık ve artan bakım davranışlarıyla bağlantı kurduğu belirtiliyor.
Değişim Doğum Öncesinde Başlıyor
James K Rilling tarafından yürütülen çalışmalar, babalığa bağlı hormonal değişimlerin doğumdan önce başladığını ortaya koyuyor. Gebeliğin erken dönemlerinde baba adaylarında testosteron ve vazopressin seviyelerinde düşüş gözlemlendi. Bu değişimin, doğum sonrası ebeveynlik davranışlarını güçlendiren bir etkiyle ilişkili olduğu saptandı.
Bu sürecin altında yatan biyolojik mekanizma ise henüz netlik kazanmış değil. Uzmanlar, psikolojik hazırlık sürecinin ya da partnerden alınan kimyasal sinyallerin bu değişimde rol oynayabileceğini değerlendiriyor.
“Aşk Hormonu” Babalarda da Yükseliyor
Araştırmalar, oksitosin hormonunun yalnızca annelerde değil babalarda da arttığını ortaya koyuyor. Bebekle kurulan fiziksel temas, oyun ve yakınlık, babalarda oksitosin seviyesini yükseltiyor. Bu artış, ebeveyn-çocuk bağını güçlendirirken babaların çocuklarına karşı daha duyarlı davranmasını destekliyor.
Deneysel çalışmalarda ise oksitosin uygulanan babaların bebekleriyle daha fazla etkileşime girdiği ve daha dikkatli bir tutum sergilediği gözlemlendi.
Beyin Yapısında Değişim Başlıyor
Darby Saxbe tarafından yürütülen çalışmalar, babalığın erkek beyni üzerinde de etkili bir dönüşüm yarattığını ortaya koyuyor. İlk kez baba olan bireylerin beyinlerinde, doğum öncesi ve sonrası dönemi kapsayan yapısal değişimler tespit edildi.
Araştırmacılar bu süreci “ikinci bir ergenlik” olarak tanımlıyor. Beynin, artan sorumluluklara uyum sağlamak amacıyla yeniden organize olduğu görülüyor. Çocuğuyla daha güçlü bağ kuran ve bakım süreçlerine daha aktif katılan babalarda bu değişimin daha belirgin hale geldiği saptandı.
Babanın Katılımı Sağlık Sonuçlarını Etkiliyor
Bilimsel veriler, aktif babalığın etkisinin yalnızca babayla sınırlı kalmadığını, aile genelinde belirgin sonuçlar doğurduğunu ortaya koyuyor. Araştırmalara göre bakım süreçlerine daha fazla katılan babaların partnerlerinde ruh sağlığı göstergelerinin daha iyi olduğu gözlemleniyor.
2026 yılında yayımlanan geniş kapsamlı bir çalışmada ise ilgili babaların çocuklarında kalp sağlığı açısından daha olumlu sonuçlar tespit edildi. Aynı etkinin annelerin davranışlarıyla benzer ölçüde görülmemesi dikkat çeken bulgular arasında yer aldı.
Uzmanlar Uyarıyor: Babalar Başından İtibaren Dahil Edilmeli
Uzmanlar, elde edilen bulguların aile politikalarının yeniden ele alınmasını gerektirdiğini vurguluyor. Babalık izni uygulamalarının yaygınlaştırılması, doğum öncesi süreçlere katılımın artırılması ve erken temasın desteklenmesi, baba ile çocuk arasındaki bağın güçlenmesine katkı sağlıyor.
Araştırmalar, babalığın “kullan ya da kaybet” prensibiyle işlediğini ortaya koyuyor. Buna göre erkekler bakım sürecinde ne kadar aktif rol üstlenirse, bu biyolojik ve davranışsal dönüşüm o ölçüde belirgin hale geliyor.
KARDEŞ HABER
Kaynak: https://hurbakisgazetesi.com/2026/04/21/baba-olmak-erkeklerde-hangi-degisimlere-yol-aciyor/
21/04/2026
22:17
