Duygu Okşaş
BBC’nin derlediği araştırmalara göre yemekleri daha fazla çiğnemek yalnızca sindirimi kolaylaştırmıyor; hafıza, dikkat ve beyin sağlığı üzerinde de olumlu etkiler yaratabiliyor. Uzmanlar, çiğneme ile Alzheimer ve bunama riski arasında bağlantı olabileceğini değerlendiriyor
Yemekleri yavaş yemek ve iyi çiğnemek uzun yıllardır sindirim sağlığıyla ilişkilendiriliyor. Ancak BBC’nin derlediği yeni araştırmalar, çiğnemenin etkisinin bununla sınırlı olmadığını ortaya koyuyor.
Uzmanlara göre daha fazla çiğnemek; sindirimi desteklemekten tokluk hissini artırmaya, stres seviyesini azaltmaktan dikkat ve hafıza üzerinde olumlu etki yaratmaya kadar geniş bir etki alanına sahip olabilir. Bazı araştırmalar ise diş sağlığı ile Alzheimer ve bunama riski arasında bağlantı olabileceğine işaret ediyor.
“Çiğneme beynin kan pompası gibi çalışıyor olabilir”
BBC’ye konuşan İsveç Karolinska Enstitüsü’nden Profesör Mats Trulsson’a göre çiğneme, beyne giden kan akışını artıran bir mekanizma gibi işliyor olabilir.
Araştırmacılar, özellikle sert yapıdaki yiyecekleri çiğnemenin beyin dolaşımını artırabileceğini düşünüyor. Japonya’da sakız çiğneyen kişiler üzerinde yapılan deneylerde de benzer sonuçlar elde edildiği belirtiliyor.
Bilim insanlarına göre bu durum, beynin hafıza ve öğrenmeden sorumlu bölgesi olan hipokampusla ilişkili olabilir. Hipokampus aynı zamanda Alzheimer hastalığında erken etkilenen bölgeler arasında yer alıyor.
Alzheimer ve diş sağlığı arasında bağlantı araştırılıyor
BBC’nin aktardığına göre araştırmalar, çiğneme kapasitesi güçlü olan bireylerin bilişsel testlerde daha başarılı sonuçlar verdiğini gösteriyor.
14 Avrupa ülkesinde 50 yaş üstü 28 binden fazla kişinin incelendiği bir araştırmada, çiğneme sorunu yaşamayan katılımcıların kelime hatırlama, sayısal işlem ve sözel beceri testlerinde daha yüksek performans gösterdiği görüldü.
Araştırmacılar şimdi eksik dişlerin implantlarla tamamlanmasının bilişsel işlevleri etkileyip etkilemeyeceğini de inceleyen çalışmalar yürütüyor.
Sindirimin ilk aşaması
Uzmanlara göre çiğneme, sindirim sürecinin temel aşamalarından biri.
Çiğneme sırasında yiyecekler küçük parçalara ayrılıyor ve tükürükle birleşerek sindirime hazırlanıyor. Bu süreç aynı zamanda amilaz gibi sindirim enzimlerinin salgılanmasını artırıyor.
Bilim insanları, yeterince çiğnenmeyen büyük yiyecek parçalarının bağırsakta daha uzun süre kaldığını ve bunun şişkinlik, kabızlık ve rahatsızlık hissine yol açabileceğini belirtiyor.
Daha fazla çiğnemek daha az yemek anlamına gelebilir
Araştırmalara göre yemeği daha uzun süre çiğnemek, tokluk hissini artırarak daha az kalori tüketilmesine de yardımcı olabilir.
BBC’nin aktardığı bir çalışmada katılımcılardan bademleri farklı sayılarda çiğnemeleri istendi. Daha fazla çiğneyen kişilerin yağ emiliminin arttığı ve daha uzun süre tok kaldığı görüldü. Başka bir araştırmada ise pizzayı 40 kez çiğneyen kişilerin açlık hissinin belirgin şekilde azaldığı tespit edildi.
Uzmanlar, beynin “doydum” sinyali göndermesinin yaklaşık 20 dakika sürdüğünü, yavaş ve dikkatli yemenin bu nedenle kilo kontrolüne katkı sağlayabileceğini söylüyor.
Stres ve dikkat üzerinde de etkili olabilir
BBC’ye göre bazı çalışmalar sakız çiğnemenin dikkat seviyesini artırabileceğini ve stres hissini azaltabileceğini gösteriyor.
Bir meta analizde sakız çiğneyen katılımcıların dikkat gerektiren görevlerde daha iyi performans gösterdiği belirlendi. Başka araştırmalarda ise sakız çiğnemenin kaygı ve stres seviyelerinde düşüşle bağlantılı olduğu görüldü.
Ancak uzmanlar bu konuda daha fazla bilimsel çalışmaya ihtiyaç olduğunu da vurguluyor.
‘Mucize sayı yok’
20’nci yüzyılın başlarında bazı beslenme akımları her lokmanın onlarca kez çiğnenmesini savunsa da uzmanlar bugün bunun için kesin bir sayı vermiyor.
Araştırmacılara göre önemli olan yiyeceği rahat yutulabilecek kıvama gelene kadar doğal şekilde çiğnemek. BBC’ye konuşan uzmanlar, “Sadece yemeğin tadını çıkarın” önerisinde bulunuyor.
Kaynak:
18/05/2026
21:00
